بررسی عبارت «حتّی إذا» از منظر دانش وقف و ابتدا

چکیده مقاله:
ترکیب «حتّی إذا» در آیات قرآنی از دیدگاه نحویّان، اهل تفسیر و عالمان وقف و ابتدا یکسان معنا نشده است. بنا بر نظر اهل نحو و بلاغت، وقتی «حتّی» بر «إذا» داخل می¬شود، دیگر نمی¬توان آن ترکیب را غائیه معنا نمود، ولی از دیدگاه اهل تفسیر معنای غایت از «حتّی» منفک نیست گرچه بر جمله¬ مصدّر به «إذا» وارد شود. عالمان وقف و ابتدا نیز با توجّه به موقعیت جمله¬ مصدّر به «حتّی إذا» و جایگاه نحوی ـ معنایی در غالب موارد، غائیه بودن آن را اخذ کرده و جمله بعد آن را مرتبط با قبل از آن دانسته¬اند. آن دسته از مفسرانی که گرایش ادبی ـ بلاغی در تفسیر آیات دارند، این ترکیب را از حیث نحوی، ابتدائیه و از حیث معنا، غائیه اخذ کرده و برای هر یک از موارد استعمال «حتّی إذا» در آیات، جملات مغیّا ـ چه صریح و چه مضمر و مقدّر ـ معیّن نموده¬اند. ولی کاربرد «حتّی إذا» در آیات قرآنی مؤید نظر اهل تفسیر بوده و غالباً برای نشان دادن غایت عمل یا حادثه¬ای است که آغاز آن در آیات یا جملات قبل بیان گردیده است، حال ممکن است ذکر آن حادثه یا عمل، ظاهر باشد یا پنهان. بنابراین قاری قرآن هنگام مواجه شدن با این ترکیب، بهتر است عبارات قبل و بعد از آن را به یکدیگر وصل نماید و در صورتی که دچار کمبود نفس می¬گردد با لحن انتظاری یا انتخاب موضع وقف حسن پس از «حتّی إذا»، این اتّصال را به شنونده نشان دهد.

کلیدواژگان: قرآن، «حتّی إذا»، وقف، ابتدا

نویسندگان:

امیر محمود کاشفی ,مصطفی زرنگار

پژوهشنامه مطالعات قرائت قرآن – دوره پنجم، شماره ۹, پاییز و زمستان ۱۳۹۶٫

برای مشاهده کامل مقاله روی فایل مقابل کلیک کنید.   

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *