پیوند زهد و حدیث در کتاب الزهد ابن مبارک

چکیده

زهد به مثابۀ یک شیوۀ زندگی و یک نحوۀ سلوک اخلاقی در دو سدۀ نخست هجری در بوم های گوناگون جهان اسلام رواج داشت. در این میان، ابن مبارک نخستین کسی بود که به گردآوری و دسته‌بندی روایات زهد پرداخت. وی محدثی بود که کوشید اندیشه‌های زاهدانه را بر پایۀ روایات نظم بخشد و نظریه‌مند کند. آشنایی وی با اندیشه‌های زاهدانۀ گوناگون و دیگر مکاتب اخلاقی رایج در بومهای مختلف سبب شد وی در تبیین شیوۀ زهد سازگار با سنت اسلامی منابعی گسترده داشته باشد و ازاین‌رو، نظریه‌ای پذیرفتنی برای طیفه ای گوناگون گراینده به زهد بازنماید. در این مطالعه بنا ست با شناسایی جریان های زهد هم‌عصر ابن مبارک، رَدّ هر یک از آن ها را در روایات کتاب الزهد وی بازجوییم. چنان که خواهیم دید، وی نخستین کسی است که توانسته است معارف بومی زهد مکاتب مختلف را در هم آمیزد و اندیشه‌ای فرابومی بازنماید.

کلیدواژه ها: تاریخ اخلاق اسلامی؛ تاریخ زهد؛ مکاتب بومی جهان اسلام؛ سفیان ثوری؛ بصره؛ کوفه؛ حجاز؛ شام

دو فصلنامه صحیفه مبین – دوره ۲۲، شماره ۵۹، بهار و تابستان ۱۳۹۵٫

برای مشاهده کامل مقاله روی فایل مقابل کلیک کنید.  

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *