ارزیابی ادلۀ دیدگاه رواج تاریخی قرائت عاصم به روایت حفص

چکیده

بررسی روش‌شناسی تفسیر موضوعی، نقش بسزایی در تعیین اقسام آن دارد. این پرسش که تفسیر موضوعی در بررسی تطبیقی با چه روش‌شناسی‌هایی قرار می‌گیرد و بر مبنای آن دارای چه ویژگی‌هایی است، محور این پژوهش قرارگرفته است.بر این اساس، نوعی از تفسیر موضوعی قرآن‌که در آن مفسران، آیات مربوط به یک موضوع را گردآوری و دیدگاه قرآن درباره آن را ارائه می‌نمایند، تفسیر «موضوع محور» نامیده شده و به لحاظ روش‌شناختی با یکی از مکاتب علوم انسانی به نام مکتب اثبات‌گرایی، مورد بررسی تطبیقی قرارگرفته و وجوه اختلاف و اشتراک آن‌ها آشکارشده است.این پژوهش به شیوه توصیفی -تحلیلی می‌کوشد تا ویژگی‌های «دیدگاه قرآنی»  در تفاسیر موضوع محور را در تطبیق با مکتب اثبات‌گرایی معرفی نماید. اثبات‌گرایان و مفسران «موضوع محور» قرآن کریم، از جهت مبانی مهمی مانند معناداری گزاره‌های دینی، واقع‌نمایی زبان قرآن و قلمرو واقع با یکدیگر اختلاف دارند. از سوی دیگر بر اساس ظرفیت­های روش‌شناختی مکتب اثبات‌گرایی و جایگاه «نظریه» در آن، دیدگاه قرآنی مبتنی بر تفاسیر موضوع محور،«نظریه­ قرآنی»، می‌باید دارای ویژگی­های مهمی مانند:  ابتناء بر آیات محکم، تبیین روابط علی و معلولی مبتنی بر اصول عقلی، جهان‌شمولی و قابلیت انتقال بین الاذهانی باشد.

کلیدواژه ها: قرآن کریم؛ تفسیر موضوعی؛ روش‌شناسی؛ پژوهش تطبیقی؛ مکتب اثبات‌گرایی؛ علوم ‏انسانی

نویسندگان:

حامد شریفی نسب: دانشجوی دکتری دانشگاه تهران و طلبۀ درس خارج حوزه علمیه قم

سید محمد باقر حجتی: استاد گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه تهران

 امید قربانخانی: دانشجوی دکتری تفسیر تطبیقی دانشگاه قم و طلبه حوزه علمیه قم

دو فصلنامه مطالعات قرآن و حدیث – دوره ۱۰، شماره ۲۰، بهار و تابستان ۱۳۹۶٫

برای مشاهده کامل مقاله روی فایل مقابل کلیک کنید.  

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *