گونه شناسی معجزات پیامبر(ص) در کتاب شرف النبی

چکیده

در اوایل سده سوم هجری استقلال دلائل نگاری که به معجزات پیامبر(ص) می پرداخت، از سیره نگاری نشان از تحول در نگارش سیره است. این جدایی زمانی اتفاق افتاد که نیاز جامعه به دریافت و فهم معجزات پیامبر(ص) افزونتر شد. به عبارتی برای شاخص نشان دادن شخصیت پیامبر(ص) از دیگران، دلائل نگاری با هدف نگارش احوال پیامبر (ص) به عنوان صاحب شریعت، اخلاق و معجزات ایشان به سرعت رواج یافت. کتاب شرف النبی با اختصاص به معجزات پیامبر(ص) در نیمه دوم سده چهارم هجری از مهمترین آثار مدون در این حوزه است. این اثر در مقایسه با دیگر کتابهای دلائل از حجم کمتر و نظم ویژه برخوردار است. در پژوهش حاضر بوسیله منطق اکتشافی و بهره گیری از روشـهای کمی و با روش برداشت محتوایی از معجزات مطرح شده در کتاب خرگوشی، طیفی ترسیم می شود تا فرایند تمرکز و پراکندگی حاکم بر تعداد و تنوع معجزات نشان داده شود.
نتایج بررسی معجزات در کتاب خرگوشی، تمرکز روایات بر معجزات کرامتی کمالاتی را نشان میدهد. روایات معجزات تحدی طلبانه در پراکندگی بوده و  توجه به معجزات نفرینی ـ مجازاتی و سپس گونه مبارزهای ـ تحدی طلبانه  از کمترین درصد بسامد برخوردار است.

واژگان کلیدی: “معجزات النبی (ص)”؛ “شرف النبی(ص)”؛ “واعظ خرگوشی”؛ “دلائل نگاری”؛ “گونه شناسی”

نویسندگان:

شهلا بختیاری: عضوهیأت علمی/دانشگاه الزهرا

 مونا امیری: کارشناس ارشد تاریخ اسلام دانشکده ادبیات، زبان ها و تاریخ ، دانشگاه الزهرا

دو فصلنامه جستارهای تاریخی – دوره ۸، شماره ۱، بهار و تابستان ۱۳۹۶٫

برای مشاهده کامل مقاله روی فایل مقابل کلیک کنید.  

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *