نظریة تنزیل- تأویل در اندیشة صدرالمتألهین؛ مقدمه‌ای بر فلسفة دینی

چکیده

دیدگاه صدرالمتألهین دربارة پیوند دین و فلسفه در دو مقام پدیداری و فهم قابل رهگیری است. نسبت دین و فلسفه در مقام تنزیل و پدیداری از حیثیات مختلفی نظیر حیث منشأ، فاعل‌شناسا، روش، مسائل، زبان و زمان بررسی می‌شود. در این نظریه، دین و فلسفه در اصل روش و مسائل متحدند، اما از جهت مرتبه نسبت به یکدیگر تفاضل دارند. نتیجة این تفاضل در نسبت زبانی و زمانی دین و فلسفه نمایان می‌شود؛ به طوری که، زبان دین علاوه بر اشتمال زبان حکمی از زبانی تنزیلی بهره می‌برد که رقیقه‌ای از زبان حکمت محسوب می‌شود؛ همچنین، با عنایت به تفاضل معرفتی دین نسبت به فلسفه، فیلسوفان برای نیل به حقیقت باید از آموزه‌های انبیا اقتباس کنند و بنابراین، فلسفة زمانی از دین متأخر است. مناسبات دین و فلسفه در مقام فهم نیز عبارت است از روش‌هایی زبانی و باطنی برای نیل به معنای معتبری که الفاظ متون دینی از آن‌ها حکایت می‌کنند. بهره‌گیری از این روش‌ها فلسفه را در جایگاهی قرار می‌دهد که با اقتباسی روش‌مند از آموزه‌های دینی، در عین حفظ گوهر تفلسف، می‌توان آن را به دینی‌بودن متصف کرد.

کلیدواژگان: ملاصدرا؛ دین؛ فلسفه؛ تنزیل- تأویل؛ فلسفة دینی

نویسندگان:

زهیر انصاریان: دانشگاه تربیت مدرس

 رضا اکبریان؛ لطف الله نبوی

دو فصلنامه حکمت صدرایی – دوره ۳، شماره ۲، بهار و تابستان ۱۳۹۴٫

برای مشاهده کامل مقاله روی فایل مقابل کلیک کنید. 

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *